Selçuklular tarafından kullanılan yazı türlerinin başında Kûfi yazı gelir. Kûfî, köşeli şekillerin hâkim olduğu bir yazı çeşididir. Osmanlılar zamanında kûfî yazı dekorasyon amaçlı kullanılmıştır. Köşeli, çiçekli, örgülü kûfî gibi dekoratif çeşitleri vardır. Kûfi’nin dışında diğer yazı çeşitlerini şöyle sıralayabiliriz: Sülüs: Yuvarlak karakterli bir yazı çeşididir. Özellikle kitabelerde ve güzel yazılı levhalarda kûfî ile çok güzel bir uyum gösterir. Nesih: Dinî ve bilimsel yazmalarda 10. yy. dan sonra kullanılan yuvarlak hatlı bir yazıdır. Rik’a: Diploma(icazetname)larda kullanılan bir yazı türüdür. Divanî: Fermanlarda kullanılır. Siyakat: Osmanlı mali kayıtlarında kullanılan yazıdır. Muhakkak: Kûfi yazıdan türetilmiş bir yazı çeşididir. Reyhanî: Muhakkak yazının küçültülmüş şeklidir. Müsennâ: Aynalı yazı olarak da bilinir. Karşılıklı yazılmış simetrik yazıdır. Tuğra: Osmanlı hükümdarlarının imzası yerine geçen yazı çeşididir. Tevkîî: Sülüs gibidir ancak daha ince kalemle yazılan türüdür. Aklâm-ı Sitte (Şeş Kalem): Altı çeşit yazı bu başlık altında toplanır. Bunlar yukarıda da tanımlarını yaptığımız Rik’a, Sülüs, Nesih, Tevkîî, Reyhanî ve Muhakkak’tır.

Türk Hat Sanatının Gelişimine Katkı Sunan Hattatlar

Amasyalı Yakut

13. yüzyılda yaşamıştır. Son Abbasi halifesi Mutasım’ın Türk kâtibidir. Nesih ve Sülüs yazıyı kalem ucunu keserek altı değişik biçimde yazabilen bir ustadır. Amasyalı Yakut, Türk hat sanatının Osmanlılar dönemindeki gelişiminin alt yapısını hazırlayan sanatçıdır.

Amasyalı Şeyh Hamdullah

15. yüzyılda yaşamıştır. Hattatların Kıblesi olarak tanınır. Nesih ve sülüs yazılara Türk zevk ve estetik anlayışını katmıştır. Celî yazıyı mimaride büyük bir başarı ile uygulamıştır. Çok sayıda Kur’an-ı Kerîm kaleme almıştır. İstanbul Bayezit Camii portalindeki kitabe de onun eseridir. Celî Yazı: Uzaktan okunabilecek biçimde istif edilmiş, iri, süslü Arap harfli levha yazısı.

Ali Bin Yahya Sofî

Fatih Sultan Mehmet döneminin önemli hattatlarındandır. 15. yüzyılda yaşamıştır. İstanbul Fatih Camii ile Topkapı Sarayı Bab-ı Hümayûn kitabesini yazan sanatçıdır.

Ahmet Karahisarî

16. yüzyılda yaşamıştır. Celî yazıyı geliştiren hattattır. Topkapı Sarayı Müzesi’nde bulunan, Kanunî Sultan Süleyman için yazdığı Kur’an-ı Kerîm ile Süleymaniye Camii’nin kubbe ve mihrap yazıları çok önemli eserleridir.

Hafız Osman

17. yüzyılda hat sanatı Hafız Osman’la birlikte tekrar yükselişe geçmiştir. Türk hat sanatçıları arasında Hz. Muhammed (SAV)’in yazı ile tasvirini yapan ilk hattattır. Taş baskı ile çoğaltılan Kur’an-ı Kerîm’leri tüm İslâm ülkelerine dağıtılmıştır. Bütün bu ustaların yanı sıra 18. yüzyılda Mustafa Rakım Efendi ve Mehmet Emin Yesarî, 19. yüzyılda Mehmet Celâleddin ve Kazasker Mustafa Bey, 20. yüzyılda Kâmil Akdik hat sanatının son dönemdeki önemli temsilcileri olarak kabul edilmektedir. Kaynak: Küçükyıldız, N., (2022), T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü Açık Öğretim Daire Başkanlığı, Sanat Tarihi 2, s. 117-120