Hitit Sanatı, Mimari, Heykel ve Kabartma (MÖ 1800 – MÖ 700)

Anadolu Yarımadası’nın bilinen ilk adı Hatti Ülkesi’dir. Hititlerin izlerine ilk kez Kayseri yakınlarındaki Kültepe’de rastlanmaktadır. Daha sonra Alişar, Alacahöyük, Konya, Karahöyük; Acemhöyük ve Eskiyapar’da Hitit kültürüne ait buluntulara rastlanmıştır. Başkentleri Hattuşaş (Boğazköy) tır. Bazı kaynaklarda Eti Medeniyeti olarak da geçer. Gelişen Hitit Devleti MÖ 1200’den itibaren Geç Hitit Devletçikleri olarak Güneydoğu Anadolu ve Suriye’nin kuzeyinde varlığını devam ettirdi.

Hititlerde Mimari

Hititler şehirlerinin etrafını sağlam surlarla çevirmişlerdir. Bu surlarda şehirlere giriş çıkışı sağlayan Potern adı verilen yer altı geçitleri (tünelleri) yapmışlardır.

Boğazköy surları üzerindeki kapılar çok önemlidir. Yanlarında kulelerin yeraldığı bu kapılar Arslanlı Kapı, Sfenksli Kapı, Kral Kapısı olup şehre giriş çıkışı sağlamaktadır.

Hitit tapınakları mimaride önemli bir yer tutar. Hattuşaş’ta irili ufaklı yaklaşık 24 tane tapınak vardır. Hititlerin çok tanrılı olmasının bunda etkisi büyüktür. Bu nedenle Hitit Dönemi’nde Anadolu’ya bin tanrı ili denmiştir. Tapınaklarda dış yüzeyler Orthostat adı verilen kabartmalı taşlarla kaplanmıştır. Hitit saraylarının kapılarında koruyuculuğuna inanılan arslan heykelleri vardır. Bunlar genellikle avlu ve avluya açılan odalardan oluşur.

Hititlerde Heykel ve Kabartma

Anadolu’da anıtsal heykel sanatı Hititlerle başlar. Boğazköy ve Alacahöyük’teki sfenks heykelleri günümüze kadar ulaşabilmiştir. Sfenks: İnsan başlı, arslan gövdeli heykellere Sfenks denir. Hititlerin Boğazköy yakınlarındaki Yazılıkaya Açık Hava Tapınağı çok önemlidir.

Üzerinde 71 Tanrı kabartması yer alır. Bunlar Hitit tanrılarıdır. Ayrıca Konya Ereğli yakınlarındaki İvriz Kabartmaları’nı Geç Hitit dönemine tarihlendirebiliriz. Bunun yanı sıra Malatya-Aslantepe ve Kargamış’ta da Geç Hitit dönemi eserleriyle karşılaşıyoruz.