Avrupa’da Neolitik Çağ’ın yaşandığı dönemde, Mezopotamya’da şehir devletleri kurulmaya başlamıştır. Bu tarih MÖ 5000’lere isabet eder ve MÖ 330’a kadar devam eder. Mezopotamya: Güneydoğu Anadolu bölgesinden başlayarak Basra Körfezi’ne kadar uzanan Dicle ve Fırat Nehirleri arasında kalan bölgeye denir. Bu bölgede Babil, Akad ve Sümer uygarlıkları hüküm sürmüştür.

Sümer Mimarisi

Sümerler Asya kökenli bir kavimdir. Büyük ihtimalle Hazar Denizi’nin bulunduğu bölgeden (İran ve çevresi) Mezopotamya’ya göç etmişlerdir. Tarımı geliştirmişler ve madenleri işlemişlerdir. Büyük şehirleri vardır. Ayrıca çivi yazısını da bulmuşlardır. Mezopotamya’da taş zor bulunduğu için çoğunlukla kerpiç kullanmışlar ve yapılarını sel baskınlarından korumak için yüksek taraçalar (basamak) üzerine inşa etmişlerdir. Sümer tapınaklarına ziggurat adı verilir. Ziggurat; üst üste oturmuş taraçalardan oluşan kule tapınaklardır. Bu tapınakların zemini tahıl ambarı olarak kullanılır. En üst katında ise tanrıya ait sunak (adak yeri) bulunur. Sümerlerde saraylar bir avlu etrafına dizilmiş odalar ve bunları birbirine bağlayan koridorlardan oluşur. Evler, sarayların küçültülmüşüdür. Tüm yapılar kerpiç ve kalın duvarlıdır. Pencere yoktur. Aydınlatma ve havalandırma kapı boşluklarından sağlanır. Mezar yapımı fazla önemsenmemiştir. Kral mezarları bile dikdörtgen odalar ve bu odalara giden geçitlerden oluşur.

Heykel ve Kabartma Sanatı

Sümer heykeltıraşlığı daha çok dinî niteliklidir. Heykeller hareketsizdir. Tanrıların, kralların ve önemli devlet adamlarının heykelleri yapılmıştır. Kabartmalarda da kralın günlük hayatı, mücadeleleri ve başarıları konu edilmiştir. En önemli kabartmalardan biri Akbabalar Steli’dir.

Küçük El Sanatları

Sümerlerde mühürlere çok sık rastlanır. Ayrıca altın, gümüş, bakır eserler; müzik aletleri, miğferler, silahlar önemli parçalardır. Kaynak: Küçükyıldız, N., (2022), T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü Açık Öğretim Daire Başkanlığı, Sanat Tarihi 1, s. 49-52